Monumentaal beeldhouwwerk weer even te zien tijdens IABR

Het Pesthuisgebouw stond op de plek waar later het industriële Hunter Douglas terrein ontstond en waar tussen 18 september en 29 november de 13 editie van de Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam plaatsvindt. De IABR vormt de concrete aanleiding voor de terugplaatsing van het timpaan dat onderdeel was van het Pesthuis. In het beeldhouwwerk zijn zeven familiewapens van Rotterdamse vroedschapsleden opgenomen. Aan weerszijden liggen twee stroomgoden, die verwijzen naar de relatie met de rivieren de Maas, de Rotte en het water rond Rotterdam.

De terugplaatsing van het timpaan sluit aan bij het thema van IABR, met SYSTEMS OF SUPPORT onderzoekt IABR hoe systemen rond onder meer water, energie, materialen, wonen en infrastructuur onze leefomgeving vormgeven. Het timpaan maakt onderdeel uit van een installatie  ontworpen door het architectenbureau LNML waarin ze het (her)gebruik van steen onderzoeken. Het Hunter Douglas terrein zelf speelt daarin een belangrijke rol. Het voormalige industriegebied staat opnieuw aan het begin van een grote verandering. De komende jaren krijgt het een nieuwe  toekomst met ruimte voor wonen, werken en voorzieningen.

Galgenveld en besmettelijke ziekten

De geschiedenis van het terrein gaat eeuwen terug. Deze plek was ooit een zandplaat in de rivier  en werd eind zestiende eeuw het galgenveld van de admiraliteit Rotterdam, ver buiten de toenmalige stad. Later bouwde men hier een Pesthuis om mensen met besmettelijke ziekten buiten de dichtbevolkte binnenstad op te vangen. 

Het Pesthuis was in 1716 gereed, maar deed uiteindelijk nooit dienst als pesthuis. In de eeuwen daarna kreeg het gebouw verschillende functies. Vanaf 1825 vestigde de Nederlandsche Stoomboot Maatschappij zich op het terrein. Daarmee begon een nieuwe periode waarin Feijenoord zich steeds verder ontwikkelde tot een belangrijk Rotterdams industriegebied. 

Het Pesthuis zelf verdween rond 1900, maar het timpaan bleef bewaard sinds 1910 in de collectie van Museum  Rotterdam. Het zandstenen timpaan is met een breedte van 9,4 meter, een hoogte van ruim 2 meter en een gewicht van 4.980 kilo een monumentaal bouwwerk op zichzelf. 

Cruciale plek

“Wie de geschiedenis van een plek begrijpt, weet beter welke toekomst er mogelijk is. De Piekfabriek laat zien hoe het industriële verleden niet hoeft te verdwijnen, maar juist de inspiratie en identiteit kan vormen voor een nieuwe wijk in onze stad,” zegt Saskia van Stein, algemeen en artistiek directeur IABR.

Ontwikkelaar Christiaan Cooiman Heijmans vult aan: ''We vermoeden al wel een bijzondere geschiedenis op deze plek, dit door de zichtbare gevelsteen en tijdlagen. Maar dat deze locatie voor de ontwikkeling van Rotterdam Zuid en de industrialisatie van Nederland zo’n cruciale plek innam, konden we niet bevroeden. Het is nu zaak deze geschiedenis nader te onderzoeken, te omarmen en toonbaar te maken én houden. Ook na de IABR. Voortbouwen op het verleden en experimenten zijn onlosmakelijk met deze plek verbonden.  Daar gaan we mee door.''

Foto: Sabine van Vooren