SAWA en Sportpaviljoen Steeds Hooger winnaars van de Rotterdam Architectuurprijs

De winnaars van de Rotterdam Architectuurprijs zijn bekend. De vakjury bekroonde SAWA, terwijl het publiek koos voor Sportpaviljoen Steeds Hooger. Beide projecten bieden een optimistisch perspectief op de toekomst van Rotterdam. Meer info over alle winnaars in het juryrapport.

Winnaar Vakjuryprijs 2026: SAWA

Sawa is een verbazend gebouw dat op alle fronten meer doet dan we gewend zijn: een volledig houten gebouw waarin de kwaliteit van leven centraal staat, niet alleen voor de mensen die er wonen maar ook voor de planten, insecten en vogels die de gevels bevolken. 

Sawa is een vrijwel volledig houten gebouw van 50 meter hoogte met 109 appartementen en gemeenschappelijke ruimtes dat met behulp van 750.000 schroeven in zes maanden in elkaar is gezet – en dus in de toekomst ook weer uit elkaar gehaald kan worden. De jury ziet een gebouw dat kwaliteit van leven centraal stelt. Juryrapport: ’’Waarom zou een gebouw voldoen aan wettelijke standaarden en normen, als we nog zoveel verder kunnen gaan? Dat is de uitdagende vraag die Sawa stelt en overtuigend beantwoordt.’’ 

Dat geldt voor de gulle gemeenschappelijke voorzieningen, zoals een gezamenlijke moestuin, (fietsen)garage en gedeelde werk- en gereedschapsruimtes. Woonkwaliteit was het uitgangspunt en dat betekent onder andere dat elk appartement in Sawa beschikt over veertig vierkante meter buitenruimte. Gezond en gelukkig wonen doe je natuurlijk niet alleen binnen. Langs de balkons is 700 strekkende meter aan bloembakken gerealiseerd. Daarmee biedt Sawa niet alleen een biotoop voor mensen, maar ook voor planten, insecten en vogels als bewoners van de stad.

Winnaar Publieksprijs 2026 + eervolle vermelding Vakjuryprijs: Sportpaviljoen Steeds Hooger 

Sportpaviljoen Steeds Hooger moest verhuizen naar een nieuwe locatie waar een vervallen clubgebouw wacht. Er wordt een gebouwcommissie samengesteld waarin de vader van een van de jeugdleden zitting neemt. Hij is architect Alex Jager en ziet als enige potentie in de bouwval. Het lukt hem om iedereen te overtuigen van transformatie in plaats van nieuwbouw. Het wordt een avontuur waarvoor architectenbureau Jager Janssen slagvaardig alles uit de kast heeft gehaald. Sportpaviljoen Steeds Hooger laat zien hoe een oude voetbalclub de montere ambassadeur werd voor duurzaam bouwen: een vervallen gebouwtje is omgetoverd tot superduurzaam clubhonk dat alom bewondering oogst.

2e plaats Publieksprijs + eervolle vermelding Vakjuryprijs: Fenix

Fenix won de 2e plaats Publieksprijs en kreeg een eervolle vermelding Vakjuryprijs. Het museumgebouw is een overtuigend en monumentaal statement dat zijn plek in de stad prominent opeist. Wie het museum bezoekt, weet dat het hier gaat over het hele verhaal van migratie, met thema’s als identiteit, trauma, rituelen en wortels. Het is niet alleen de opzienbarende kunstcollectie, ondergebracht in de lichte en ruime museumzalen, die dit verhaal vertelt, het is ook de architectuur zelf. De Tornado, in het hart van het gebouw, is een ruimtelijke vertaling van de onvoorspelbare en turbulente weg die de migrant aflegt. De spectaculaire stalen krul voert de bezoeker vanaf de begane grond langs afslagen op de verdiepingen naar een fenomenaal uitzichtpunt op het dak.

De jury is onder de indruk van de uiteenlopende kwaliteiten van dit gebouw. In de restauratieve transformatie van de museumvloeren bepaalt het kale beton het beeld, samen met overvloedig daglicht dat binnenvalt door het plafond en de vele nieuwe ramen. Daartegenover staat de Tornado, een expressief architectonisch gebaar dat nergens pompeus wordt, maar overeind blijft door zijn precieze plaatsing en de vlekkeloze uitvoering in materiaal, constructie en detaillering. Het Plein is de royale ruimte aan het Fenixplein waar buurtbewoners, museumbezoekers en passanten vrij toegang hebben om elkaar te ontmoeten en optredens, workshops en gezamenlijke maaltijden te organiseren. Fenix is een verbazend gebouw dat bewondering afdwingt.

3^e plaats Publieksprijs: De Nijverhoek

Toen funderingsherstel met verduurzaming geen haalbare kaart meer bleek voor het Nijverhoek, kozen Woonstad en de gemeente niet voor sloop, maar haalden het model van kluswoningen van de plank. Zo bleef een vroeg twintigste-eeuwse straatwand behouden, kreeg de buurt een boost en kon een aantal Rotterdammers hun woonwensen realiseren. Zij bundelden daartoe hun krachten in een CPO-groep (Collectief Particulier Opdrachtgeverschap) met werkgroepen voor zaken als ontwerp, aanbesteding, duurzaamheid en buitenruimte.

Fundering, gevels en dak werden gezamenlijk aangepakt waarbij het negentiende eeuwse gevelbeeld in ere werd hersteld. De individuele woningen bleven herkenbaar terwijl tegelijk een hoge duurzaamheidsstandaard werd gerealiseerd. Elk pand kreeg een individuele indeling op basis van de wensen en het budget van de eigenaren. De afbouw hielden de bewoners in eigen hand, waarbij de kracht van het collectief is benut voor het uitwisselen van kennis, ervaringen, ideeën en gezamenlijke inkoop. De Nijverhoek kan als voorbeeld dienen voor andere plekken in Rotterdam.

Fotografie: Frank Hanswijk