Kunstenaar en wetenschapper laten zien wat korstmossen vertellen over de wereld

De gele, grijze en blauwe vlekjes op boomschors, stenen en daken zijn korstmossen. Ze behoren tot de meest gevoelige indicatoren van de gezondheid van de leefomgeving. Veranderingen in luchtkwaliteit, klimaat en biodiversiteit worden vaak als eerste zichtbaar in deze bijzondere levensvormen. In de nieuwe tentoonstelling Complex Individuality - korstmossen laten kunstenaar Suzette Bousema en wetenschapper Ingeborg Klarenberg vanaf 19 juli in Het Natuurhistorisch Museum zien wat korstmossen kunnen vertellen over een wereld die steeds meer onder druk staat. 

Korstmossen zijn geen afzonderlijke organismen, maar een samenwerking tussen schimmels en algen. Samen vormen zij een complex netwerk dat voor hun bestaan van elkaar afhankelijk is. Daarnaast bieden korstmossen leefruimte aan talloze andere organismen, waaronder insecten en beerdiertjes. Ze laten zien hoe ecosystemen functioneren: als een web waarin alles met elkaar verbonden is. Die verwevenheid is niet uniek voor korstmossen. Ook mensen maken deel uit van grotere systemen waarin planten, dieren en hun omgeving afhankelijk van elkaar zijn. Door naar korstmossen te kijken, laat Complex Individuality zien hoe veranderingen in één onderdeel gevolgen kunnen hebben voor het geheel.

De nieuwe presentatie vindt plaats in De Broedplaats, de expositieruimte waarin Het Natuurhistorisch ruimte biedt aan jonge kunstenaars en onderzoekers die op artistieke wijze nieuwe perspectieven op natuur en wetenschap ontwikkelen. Met fotografie, video en geluidsopnamen brengen kunstenaar Suzette Bousema en wetenschapper Ingeborg Klarenberg deze verborgen wereld in beeld. Hun werk laat zien hoe kwetsbaar zulke netwerken zijn voor verstoringen als vervuiling, klimaatverandering en verlies van biodiversiteit. 

"Je loopt er vaak aan voorbij, maar korstmossen vertellen een belangrijk verhaal over de staat van onze leefomgeving," vertelt Meike Moors, directeur van Het Natuurhistorisch. "Ze maken zichtbaar hoe sterk soorten met elkaar verbonden zijn en hoe kwetsbaar die verbindingen worden wanneer biodiversiteit afneemt. Tegelijkertijd laten ze ons ook iets over onszelf zien. Net als korstmossen zijn wij als mensen afhankelijk van de relaties en netwerken om ons heen. Juist daarom nodigt deze tentoonstelling bezoekers uit om met andere ogen naar de natuur én naar hun eigen plek daarin te kijken." 

Activiteiten

Bij de tentoonstelling organiseren Bousema en Klarenberg op zondag 30 augustus van 13.00 tot 14.30 een workshop. Deelnemers vanaf 7 jaar ontdekken verschillende korstmossen van dichtbij, gaan op zoek naar soorten in de omgeving en luisteren naar de verrassende geluiden van deze bijzondere levensvormen. 

Tijdens het Weekend van de Wetenschap verzorgt ecoloog Ingeborg Klarenberg op zondag 4 oktober van 14.00 tot 15.00 een lezing. Aan de hand van haar onderzoek in IJsland en Antarctica vertelt zij hoe korstmossen complete ecosystemen ondersteunen en wat zij ons kunnen leren over klimaatverandering en biodiversiteit.