Een weekend magische dichtkunst op Zuid tijdens Poetry International

Als stadsdichter Benzokarim op de scooter door de stad rijdt of op een bankje aan de Maas zit, vangt hij wat er speelt als input voor zijn gedichten. Ook woordkunstenaar Wessel Klootwijk vindt zijn inspiratie in de Rotterdamse straten; hij zet de schoonheid van het alledaagse in het licht. Het sluit perfect aan bij het thema van de 56e editie van Poetry International Festival: Word on the street.  Van 4 t/m 7 juni in Theater Zuidplein en LantarenVenster.

Tekst: Anne Klapmuts

De missie van het festival is de liefde voor poëzie delen en laten zien dat poëzie voor iedereen toegankelijk is. Festivaldirecteur Diana Chin-A-Fat: ‘Poëzie heeft soms de reputatie van moeilijk en zwaar, terwijl het tegenovergestelde waar is. Poëzie gaat juist over het bijzondere herkennen in het dagelijks leven. Poëzie  maakt de werkelijkheid niet mooier, maar laat je er scherper naar kijken. Een dichter gaat met een markeerstift over die kleine momenten waar je normaal aan voorbijloopt. Dat is een superkracht.’ 

Begin juni is Rotterdam het epicentrum van de dichtkunst. Tijdens Poetry International Festival, van 4 tot en met 7 juni, komen twintig dichters van over de hele wereld samen op Zuid. Of zoals Diana het omschrijft: ‘Allemaal briljante geesten bij elkaar, waardoor er een magische sfeer ontstaat.’ 

Benzokarim beaamt dat en noemt Poetry International een van zijn favoriete festivals. ''Ik ben er altijd het hele weekend en raak met zoveel verschillende mensen in gesprek. De dichters lopen zelf ook op het festival rond, dus het ene moment zie je iemand op het podium werk voordragen en het volgende moment zit je naast diegene in het publiek.''

De line-up is de andere reden dat de Rotterdamse stadsdichter Poetry International nooit mist. ''Ik heb zulke grote namen gezien op het festival en een heleboel dichters ontdekt. Het is een combinatie van mensen die ik heel vet vind en nieuwe stemmen die ik dan ga volgen en waarderen. Hiermee beïnvloedt het festival mijn eigen werk.''

Van voordrachten en performances tot interviews, een open podium, boekenwinkel en een slowdown-hoek: het festivalprogramma is uiteenlopend. Diana: ''In elke hoek gebeurt wel iets en je kunt helemaal je eigen route samenstellen. Kies bijvoorbeeld voor een middag met verstilde lezingen waarin je even kunt verdwijnen. Of ga naar een showcase waar je ziet hoe ver poëzie kan worden opgerekt, met performances, muziek en andere vormen waarvan je denkt: hè, is dit ook poëzie? Het antwoord is: ja!''  

Gratis programmering in de lobby

In de foyer van LantarenVenster is een doorlopende programmering, die gratis toegankelijk is voor iedereen. Daarnaast kun je met een toegangskaartje in drie zalen tegelijk een optreden, showcase of voordracht bijwonen. ‘Je kunt gewoon in en uit lopen, dus je kunt meerdere dingen meepikken.’ 

Alhoewel Diana trots is op het hele programma, springen er een aantal van de dichters voor haar uit. ''Ik ben heel blij dat we Dahlia Taha uit Palestina en Iya Kiva uit Oekraïne hebben kunnen uitnodigen. Iya is een belangrijke hedendaagse dichter die de oorlog in Oekraïne van binnenuit beschrijft en Dahlia combineert taal en geschiedenis en koppelt deze aan de realiteit van nu. Op deze manier delen we verhalen van veerkracht en verlies die onderbelicht blijven.''

Een ander hoogtepunt uit het programma is de dove performer Zoë McWhinney uit het Verenigd Koninkrijk. ''Ze stond al heel lang op ons wensenlijstje, want ze behoort tot de internationale top van visual vernacular-artiesten. Dit is een autonome kunstvorm waarmee doven expressief kunnen vertellen zonder gesproken of geschreven woord. Zowel de gebaren als de rest van het lichaam fungeren hierbij als het medium.

Deze laatste artiest past perfect bij de zondag van het festival, die voor doven en slechthorenden is ingericht. ‘We geven op het programma aan welk gedeelte wordt vertaald. In het gebarencafé nodigen we ook horende mensen uit om hun drankje in gebarentaal te bestellen.'' 

Ook Benzokarim staat op het podium tijdens het festival, samen met zijn collega-stadsdichters van Antwerpen en Kortrijk. ''We maken met elkaar een voorstelling rondom het stadsdichterschap, waarvoor we onder andere een residentie doen in alle drie de steden.''

Diana raadt alle festivalbezoekers aan om naar de openingsavond in Theater Zuidplein te komen. ''Ieder jaar vragen we een andere artiest om dit op eigen manier vorm te geven. Dit jaar componeert Merlijn Twaalfhoven speciaal voor deze avond een gloednieuw stuk. Hij combineert muziek met werk van de dichters.’ De opening is tevens een sneakpreview voor het festival, aldus Diana. ‘Alle twintig dichters staan die avond samen op het podium. Je ziet een unieke, eenmalige performance waaruit je alvast je favoriete dichters voor het festival kunt kiezen.'' 

Met een poëziebril door de straten 

Met het thema Word on the street kan één ding natuurlijk niet ontbreken: zelf de straat op. Op zaterdag en zondag neemt de Rotterdamse woordkunstenaar en voormalig gids Wessel Klootwijk festivalbezoekers mee door Zuid in zijn stadsdeel Feijenoord. ''Eigenlijk gids ik niet meer, maar speciaal voor het festival trek ik dit pak weer aan.''

Buiten zijn is een grote inspiratiebron voor Wessel. ''Ik probeer stil te staan bij dingen die doorgaans vervliegen. Door daar andere aandacht aan te geven, kun je de gewoonste dingen in hun schoonste licht zetten.''

Met die blik neemt hij de festivalbezoekers mee op een speciaal samengestelde tour. ''We gaan met een soort verrekijker door de stad en zoeken naar poëzie in de straten. Zowel letterlijk in de straatpoëzie, die Rotterdam rijk is, als figuurlijk en intuïtief: wie of wat komen we tegen waarin poëzie te vinden is? Denk aan de ontmoeting van verschillende generaties gebouwen. Wat zeggen die tegen elkaar en welke verhalen zijn in baksteen bewaard gebleven? We gebruiken onze zintuigen en gaan samen op ontdekking; hierdoor is elke tour anders.''

De Rotterdamse straat wordt tegelijkertijd ook het podium, want tijdens de route draagt Wessel eigen werk voor. ''Ook ontmoeten we ergens een dichter van het festivalprogramma en nog een andere surprise-act.'' Een ander tipje van de sluier dat Wessel alvast oplicht: ''Ik mocht zelf weer een tekst toevoegen aan het Rotterdamse straatbeeld en daar gaan we een kijkje nemen.''

Waarom Wessel iedereen aanraadt om mee te gaan met zijn poëzietour? ''De poëzie ligt voor het oprapen, en soms moet je een paar keer om de hoek kijken. Door samen op pad te gaan, ontdekken we altijd iets bijzonders. Of je de stad nu goed kent of er voor het eerst rondwandelt. Uit dit soort rondleidingen zijn eerder al speciale ontmoetingen en vriendschappen ontstaan.''

Festivaldirecteur Diana durft te garanderen dat je tijdens Poetry International Festival wordt geraakt. ''Misschien moet je ergens om lachen, misschien raak je ontroerd: van deze groep internationale dichters weet er sowieso iemand woorden te geven aan iets wat je al jaren voelt.''