Tientallen levensgrote dierenpoppen in de straten van Rotterdam

Het participatieve kunstproject The Herds strijkt tijdens het International Community Arts Festival (ICAF) neer in Rotterdam. Tientallen levensgrote dierenpoppen zoals zebra’s, gnoes, apen, giraffen en bavianen ‘bestormen’ de straten van Rotterdam op 27 maart op Zuid en op 28 maart in het centrum. Het project doet tientallen steden aan om bewustwording te creëren over de klimaatcrisis.

Door Elise Spetter

Het ICAF is een internationaal festival voor community arts, waar kunstenaars en publiek samenkomen om participatiekunst te vieren. Het festival staat in het teken van ‘Ruimte voor verbeelding’ en toont hoe gemeenschapsprojecten verbeelding inzetten om ruimte te maken voor verbinding en verandering in een polariserende wereld.

Het project The Herds sluit daar goed bij aan. Amir Nizar Zuabi, bedenker en artistiek leider van het theatergezelschap The Walk Productions, noemt het project een groot publiek kunstspektakel. ‘Het is een migratie van wilde dieren, die we vorig voorjaar zijn begonnen vanuit Kinshasa aan de rand van het Congobekken. De dieren trokken sindsdien door West-Afrika, Marokko en Europa, tot aan de Noordkaap.’ Volgens hem is het project een alarmsignaal aan de wereld. ‘Het laat zien hoe de natuurlijke wereld reageert op wat er met onze planeet gebeurt, nog vóór wij dat doen.’

Relatie tot natuur

De publieke ruimtes van steden in verschillende landen en continenten zijn het podium voor dit project. De levensgrote dierenpoppen trekken daardoorheen. ''Ze rennen door onze stadscentra, door wat wij ‘thuis’ noemen en door wat wij als veilig beschouwen,'' legt Nizar uit via een videoverbinding. Ook aangesloten bij het gesprek is Siphokazi Mpofu, een van de makers van de bijzondere dierenpoppen, die voornamelijk gemaakt zijn van restmateriaal. Nizar legt eerst de gedachte achter het project nog wat meer uit. ''Als je in je eigen stad moet plaatsmaken voor een kudde dieren verandert je relatie tot de natuur meteen. Je kijkt er anders naar. Je bent niet meer op veilige afstand, zoals in een safari in een jeep, maar ervaart de natuur fysiek, bijna instinctief.''

Gerecycled materiaal

De dierenpoppen worden gemaakt van gerecyclede materialen. Siphokazi Mpofu van het collectief Ukwanda Puppetry en Design Art Collective in Kaapstad vertelt over het maakproces. ‘We raakten in paniek toen Nizar naar Zuid-Afrika kwam en zei dat de dieren alleen van karton gemaakt moesten worden. Het bouwen van de eerste dieren in januari vorig jaar duurde bijna twee maanden, terwijl ons team daar normaal hooguit een maand voor nodig heeft. De dieren moesten niet alleen mooi zijn, maar ook kunnen rennen, grazen en ‘ademen’. Dat lukte niet met alleen karton. Daarom gingen we werken met hout als dragende structuur. Toen kwam het maakproces echt op gang.’

Voor Mpofu gaat het werken met gerecycled materiaal over het redden van de planeet en het redden van de dieren. ‘In Zuid-Afrika is veel materiaal beschikbaar, zoals karton en rubber. Mensen verzamelden het voor ons.’ Nizar benadrukt dat duurzaamheid het uitgangspunt is van het project: ‘We werken met materialen die niet vervuilend zijn, maar biologisch afbreekbaar of hergebruikt zijn. En met technieken die overal langs de route beschikbaar zijn. Het project moest net zo goed in Kinshasa als in Kopenhagen gerealiseerd kunnen worden.’

‘Wat zie jij?’

In elke stad worden lokale bewoners betrokken bij het tot leven wekken van de dierpoppen.  Ook in Rotterdam wordt het project grotendeels uitgevoerd door Rotterdammers die zich hebben aangemeld en rollen op zich nemen van maker of popbegeleider. ‘We hebben bewust niet alles geproduceerd en verscheept’, zegt Nizar. ‘We hebben dieren gebouwd in Kinshasa, Lagos, Dakar, Marokko, Spanje, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Scandinavië. Dat maakte het ingewikkelder, maar het is noodzakelijk in het kader van duurzaamheid.’

Het doel van het internationale rondreizende kunstproject is om mensen te inspireren tot actie en hun band met de natuurlijke wereld te vernieuwen. Kunstenaar Mpofu: ‘Mensen bedanken ons dat we ons uitspreken voor dieren die in stilte huilen. Veel zien verdriet in de dieren. Ze zeggen dat ze moe zijn, dat ze lijden. Dat raakte ons, want dat is precies wat we willen laten zien. We vertellen het verhaal niet letterlijk, maar vragen: wat zie jij?’ Nizar: ‘Ik wilde geen klimaatproject maken dat alleen over cijfers en wetenschap ging, want dat debat is vaak koud en afstandelijk. Ik wilde iets maken dat je voelt. Zo ontstond het idee van dieren die op de vlucht slaan om te laten zien hoe de natuur reageert voordat wij dat doen.’

Tijdens het ICAF beleeft The Herds zijn Nederlandse première. Op vrijdag 27 maart start de tocht om 15.30 uur op de Beijerlandselaan. Zaterdag 28 maart gaat The Herds vanaf 15.30 uur over de Coolsingel en Meent.