Stadsportret van fotograaf en galeriehouder Stacii Samidin

Rotterdammer Stacii Samidin (38) is opgenomen in de Eregalerij van de Nederlandse Fotografie. Vanaf 7 februari is zijn werk weer te bewonderen in het verhuisde en compleet vernieuwde Nederlands Fotomuseum in Pakhuis Santos. 

Nina Swaep zocht hem alvast op in zijn gelijknamige tentoonstellingsruimte aan het Noordplein. ’’Welkom in mijn levenswerk,’’ zegt hij, terwijl hij naar een muur wijst waar tientallen ogen terug staren. 

Wauw Stacii, indrukwekkend! Vertel eens, wat zien we hier?

’’Dit zijn de portretten van mijn levenswerk Societies, een doorlopend project waar ik al sinds mijn negentiende aan bouw. Kijk, nu gaat het goed met me, maar zo was het niet altijd. In mijn jeugd heb ik moeilijke tijden gekend. Die hadden te maken met de worsteling rondom mijn identiteit: een mix van Moluks, Sumatraans, Javaans en Surinaams, allemaal verzameld in een stille jongen in Rotterdam-Oost. Bij gebrek aan een bredere horizon belandde ik in het bende-bestaan en leefde daardoor jarenlang het stereotype dat ik zelf zó graag wilde doorbreken. Ik wist niet hoe ik me daaraan moest ontworstelen.’’

We staan hier in je eigen studio te midden van jouw kunstwerken. Waar en wanneer heb jij de kracht gevonden om zo’n positieve draai aan je leven te geven?

’’Dat ging niet vanzelf, ik ben er gelukkig bij geholpen. Ik was negentien toen het té ver ging. Toen kwam ik in een groep voor probleemjongeren en werd ik voor het eerst uitgedaagd om mijn verhaal te doen, wat ik in het begin heel moeilijk vond. We werden getriggerd en geïnspireerd door mentoren, waaronder de Rotterdamse documentaire-fotograaf Kees Spruijt. Ik liet hem de foto’s zien die ik door de jaren heen gemaakt had, zelfs die uit mijn donkerste tijden van mijn gangleven. Er zaten beelden tussen waarvan Kees zei: “Stacii, hier zit iets in”. Hij nam me voor het eerst in mijn leven mee naar een museum, en sindsdien veranderde alles.’

Waar nam Kees je mee naartoe?

’’Het Nederlands Fotomuseum, hier in Rotterdam. Er ging een wereld voor me open! Kees liet mijn foto’s aan een curator zien en tot mijn verbazing duurde het niet lang of ik werd gevraagd voor een expositie.’’

Dat was vast een enorme verrassing?

’’Dat was het zeker, maar ik pakte de kans met beide handen aan. Ik kreeg de kans om naar de Kunstacademie te gaan en daarna ben ik me gaan vestigen als maker. Was ik eerst nog nooit weggeweest uit mijn eigen wijk, vloog ik plotseling de hele wereld rond om het leven van bendes vast te leggen. Ik claimde zelfs de titel ‘eerste gangfotograaf van Nederland’. Daar kwam ik trouwens later op terug, omdat ik gaandeweg slimmer werd en me realiseerde dat ik daarmee juist het stereotype in stand hield. Maar het mooie van al die reizen was wel dat ik erachter kwam dat waar ik ook was, van Rotterdam-Oost tot diep in Afrika, ik steeds versies van mezelf tegenkwam in de mensen die ik fotografeerde. Dat iedereen, hoe ruig of onbenaderbaar ook, een verhaal had dat gehoord moest worden. Daaruit ontstond Societies.’’

Gaf het je rust om jezelf te herkennen in anderen?

’’Zeker. Ik had dat nog nooit meegemaakt buiten mijn eigen kring: representatie. Dat werkte echt helend. Daarom ben ik ook in verschillende projecten aan de slag gegaan met het vastleggen van sociale thema’s, zoals ons koloniaal verleden. Maar alles komt altijd terug bij Societies. Ik voel me een visueel antropoloog en dit is het hart van mijn werk.’’

Je exposeert regelmatig in musea met je fotografie, maar ook met documentairefilms. Dit jaar bijvoorbeeld weer in het Nederlands Fotomuseum en het Noord-Hollands Archief. Hoe vond je de tijd en drive om ook nog een galerie te openen?

’’Kijk, ik heb nu drie kinderen, dus ik zie de dingen vanuit een ander perspectief. Bovendien is het bijna twintig jaar geleden dat ik aan mijn reis begon. Ik vond het tijd worden om iets terug te geven aan de mensen, aan de stad. Daarom ben ik deze plek gestart; een veilige thuishaven voor zoekende jongeren van over de hele wereld. Iedereen is hier welkom, we vormen hier onze eigen ‘gang’. Eentje die mooie dingen maakt, samen verhalen deelt en elkaar steunt. Precies die plek en community die ik vroeger zelf nodig had.’’

Stacii draait zich ondertussen om naar de muur aan de andere kant van de ruimte.

’’Over ‘gemeenschap’ gesproken, dit is de Community Wall. Hier toon ik wekelijks een gecureerde selectie werken van fotografen die ik respecteer en met wie ik veel contact heb. Fotograaf des Vaderlands Marwan Magroun bijvoorbeeld, of Mark Bolk en Atlynn Vrolijk. Allemaal zijn ze op hun eigen manier gevestigd, maar ik vind het gek dat nog nooit iemand op het idee is gekomen om ons werk samen te tonen. Dus ben ik dat zelf gaan doen, in de hoop dat een museum dat idee overneemt.’’

Coverfoto: Rosa Quist