Het gerestaureerde Grey, Orange on Maroon, No. 8 van Mark Rothko is weer te zien

In april 2025 raakte Mark Rothko’s beroemde schilderij Grey, Orange on Maroon, No. 8 beschadigd in het onderste gedeelte van het enorme doek. De restauratie gaf het museum, in samenwerking met experts en Christopher Rothko, de zoon van de kunstenaar, nieuwe inzichten in Rothko’s werkwijze en gebruikte pigmenten. Bezoekers konden het proces volgen in het restauratieatelier van het Depot. Na de voltooide restauratie blijft het kunstwerk daar voor het publiek te bewonderen totdat het in maart op reis gaat naar Fondazione Palazzo Strozzi in Venetië, voor een grote overzichtstentoonstelling.

Maandenlang werkte restaurator dr. Rika Pause, samen met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, aan uitgebreid onderzoek naar het schilderij van Mark Rothko, een van slechts twee Rothko’s in Nederlandse kunstcollecties.

Er werd gekeken naar de gebruikte pigmenten en de manier waarop Rothko zijn werk opbouwde. Met verschillende onderzoeksmethoden die het verfoppervlak niet aanraken en een minuscuul stukje verf, zo klein als een suikerkorrel, werd nauwkeurig de samenstelling van de verf in kaart gebracht. Onder de microscoop kwam aan het licht hoe de schilder verflagen opgebouwde, terwijl chemische analysetechnieken aantoonden uit welke pigmenten zijn verf bestaat. Voor het herstel werden uiteindelijk drie pigmenten gekozen die het beste bij de oorspronkelijke kleuren passen: cadmiumrood, ultramarijn en omber. 

Pause: “Rothko maakte zijn verf zelf, met hazenlijm en verschillende pigmenten. Uit onderzoek blijkt dat hij bij Grey, Orange on Maroon, No. 8 heel weinig bindmiddel gebruikte. Daardoor ontstaat een poederachtige, matte verflaag die al bij de kleinste aanraking kan worden weggeveegd. Omdat hij zonder traditionele grondering werkte, ligt de verf direct op het doek en is het oppervlak extra kwetsbaar. Voor de restauratie moest ik daarom een speciale verf ontwikkelen die dezelfde matte uitstraling behoudt én volledig reversibel is. Dat betekende dat ik extreem voorzichtig te werk moest gaan en het oppervlak alleen mocht aanraken met de punt van het penseel.” 

Christopher Rothko, de zoon van de kunstenaar, was ook betrokken bij het restauratieproject. Hij adviseerde over de keuze van specialisten én over de presentatie van het werk tijdens en na de restauratie, zoals de optimale lichtsterkte. Daarnaast kreeg het museum een uniek stukje doek uit Rothko's atelier. Op dit vergelijkbare stukje beschilderd doek konden beschadigingen worden nagebootst en werden pigmenten, bindmiddelen en technieken éérst getest.